In mijn jeugd aten we regelmatig paardenbiefstuk. Ik vond (en vind) dat de gewoonste zaak van de wereld en betreur het dat er haast geen paardenslagers meer zijn.
Maar toen ik opgroeide, merkte ik dat niet iedereen zo gunstig over het eten van paardenvlees dacht en dat het in sommige landen een cultureel taboe was of dat er op zijn minst een zeer sterke afkeer van was. Dit geldt vooral voor Engelssprekende landen (Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Australië, Canada), maar ook in bijvoorbeeld Griekenland, Argentinië en Uruguay rust er een sterk taboe op.
Er is een verschil tussen sociaal niet geaccepteerd of taboe en verboden. Echt verboden is het bijvoorbeeld in Australië (de Food Standards Code staat het niet toe) en Israël (het is niet koosjer).
De Belgen, Finnen, Fransen en Japanners hebben er minder problemen mee. In andere delen van de wereld is het juist erg populair, zoals in China, Mexico (zeer grote exporteur, maar niet voor eigen gebruik), Rusland, Italië en Kazakhstan.
Taboe vooral in Engelstalige landen
Maar in dus vooral Engelstalige landen ligt het heel gevoelig, zozeer zelfs dat zelfs in tijden van honger sommige mensen weiger(d)en. Zo kon de legerleiding tijdens het beleg van Ladysmith (Boerenoorlog Zuid-Afrika) op een gegeven moment niet anders dan de gesneuvelde paarden te laten slachten en dat leidde bijna onder een muiterij onder de soldaten.
Ik vroeg me af waardoor dit diepgewortelde taboe kwam en ben er eens ingedoken.
Eens was het eten van paardenvlees heel gewoon. In het paleolithicum was het een belangrijke jachtprooi. Dus wanneer is dit veranderd, en vooral waarom? En waarom in bepaalde landen wel en in andere niet?
Paus Gregorius III
Het eerste bewijs vinden we in 732, toen paus Gregorius III het eten van paardenvlees verbood. Paus Zacharius bevestigde dit later en missionarissen werden opgedragen het verbod te prediken. Maar waarom?
Het meest voor de hand liggend is dat er een link is met het bestrijden van het heidendom, waarin het paard een belangrijke rol speelde in religieuze ceremonies. We zien dat paarden vaak geofferd werden, meegegeven werden in graven, dat ze een rol speelden in het voorspellen van de toekomst en dat het hoofd en de huid van een paard op een paal werden gezet voor een níðstǫng (een paal om de vijand te vervloeken).
Ik kan me goed voorstellen dat de paus het paard wilde demoniseren om zo de mensen verder in de boezem van het Christendom te drijven.
Dat wilde niet zeggen dat het verdween. Armoede en honger dreven mensen vaak tot het eten van dit vlees, dat goedkoop was, omdat niemand het wilde. Dat droeg eraan bij dat het dus een nog slechtere naam kreeg, omdat het dus geassocieerd werd met oorlog, honger en armoede.
Daarnaast zien veel mensen het paard als een nobel dier, een geliefd huisdier, een vriend, een trouwe compagnon, die niet gegeten mag worden. We eten immers ook geen honden en katten hier.
Maar toch blijft het vreemd. Als de Paus en het Christendom de oorzaak zijn, waarom is het taboe in Engelstalige landen dan zo sterk, terwijl het bijvoorbeeld in Frankrijk en Italië heel gewoon is? En in die landen is het paard ook een gewaardeerd rijdier. Dus er moet meer aan de hand zijn.
Soms wordt er wel eens gezegd dat het komt door de rol van paarden in oorlogsvoering. Ze sneuvelden bij bosjes en leden vaak net zoals hun ruiters. Dat leidde tot sentimentele gevoelens van kameraadschap. Maar ook die reden gold net zozeer voor Frankrijk.
Allereerst zien we dat het eten van paardenvlees (met een duur woord: hippofagie) meer wijdverspreid werd in Europa in de 19e eeuw, toen enorme hongersnoden meerdere regeringen ertoe aanzetten om vergunning voor paardenslagers af te geven. Nood breekt immers wet, nietwaar?
Franse Revolutie
Als we ons even toeleggen op Frankrijk zien we dat – wederom – de Revolutie veel veranderingen heeft gebracht, ook waar het hippofagie betreft. Men doodde in grote getalen de adel onder de guillotine, de economie stortte in elkaar, er ontstond honger. En die moest verlicht worden. Paarden waren duur en werden dus voor een groot deel geassocieerd met rijke adel. En rijke adel werd verfoeid. Alles wat met de adel te maken had, moest verdwijnen, de oude orde moest volledig op de schop.
En zo kon men twee vliegen in één klap slaan: men kon de honger verlichten en de prestigedieren van de adel doen verdwijnen door de dieren te slachten en op te eten.
Napoléons hoofdchirurgijn raadde het vlees zelfs aan. Bij de Slag bij Eylau (1807) werd het geserveerd als boeuf à la mode. Tijdens het beleg van Parijs werd het zelfs modieus. Wellicht onder de invloed van de populaire Russen, die de stad bezet hadden na de val?
Wat ook zeker meespeelde, was dat het hongermes aan twee zijden sneed. Want paarden hebben niet, zoals koeien en schapen, alleen gras nodig, maar ook graan en in tijden van honger kan de mens dat niet missen.
Het bleef ook populair in het Tweede Keizerrijk, omdat ander vlees nog steeds te duur was. In 1866 werd het gelegaliseerd en werd de eerste gespecialiseerde slagerij geopend.
Misschien is er in België en Nederland daarom ook wel minder weerstand tegen, omdat beide landen een tijd onder Frans regime gestaan hebben?
Chauvinisme?
Hiermee is verklaard waarom het in Frankrijk populair werd. En was dat misschien precies de reden dat Engeland (en in haar navolging haar vroegere kolonies) zich er met hand en tand tegen bleef verzetten? Was het een chauvinistisch gevalletje van zich afzetten tegen de aartsvijand?
Het zal altijd wel deels onverklaarbaar blijven waarom het ene volk ervan walgt en het andere ervan smult.
Ik in ieder geval vind het erg lekker. Ik zie niet in waarom ik geen paard, maar wel kalf of lam zou kunnen eten. Maar dat is uiteraard een persoonlijke mening.
Hippophagy
In my youth we regularly ate horse steak. I thought (and still think) that was the most normal thing in the world and regret that there are almost no horse butchers anymore.
But growing up, I noticed that not everyone thought so favourably of eating horse meat and that in some countries it was a cultural taboo or that there was at least a very strong aversion to it. This is especially true for English-speaking countries (United States, United Kingdom, Ireland, Australia, Canada), but also in Greece, Argentina and Uruguay, for example, there is a strong taboo on it.
There is a difference between socially unacceptable or taboo and prohibited. It is, for instance, really forbidden in Australia (the Food Standards Code does not allow it) and Israel (it is not kosher).
The Belgians, Finns, French and Japanese have fewer problems with it. In other parts of the world, it is very popular, such as in China, Mexico (a very large exporter, but not for its own use), Russia, Italy and Kazakhstan.
Taboo mainly in English-speaking countries
But in English-speaking countries in particular, it is a very sensitive topic, so much so that even in times of hunger some people refuse. For example, during the siege of Ladysmith (Boer War South Africa) the army command had no choice but to have the fallen horses slaughtered and that almost led to a mutiny among the soldiers.
I wondered what caused this deep-rooted taboo and I dived into it.
Once upon a time, eating horse meat was very common. In the Paleolithic, it was an important hunting prey. So when did this change, and especially why? And why in certain countries and not in others?
Pope Gregory III
The first evidence is found in 732, when Pope Gregory III forbade the eating of horse meat. Pope Zacharius later confirmed this, and missionaries were ordered to preach the ban. But why?
The most obvious is that there is a link with the fight against paganism, in which the horse played an important role in religious ceremonies. We see that horses were often sacrificed, placed as grave goods along with the deceased, that they played a role in predicting the future and that the head and skin of a horse were put on a pole for a níðstǫng (a pole to curse the enemy).
I can well imagine that the pope wanted to demonize the horse in order to drive people further into the bosom of Christianity.
That did not mean that it disappeared. Poverty and hunger often drove people to eat this meat, which was cheap, because no one wanted it. This contributed to the fact that it got an even worse name, because it was associated with war, hunger and poverty.
In addition, many people see the horse as a noble animal, a beloved pet, a friend, a loyal companion, which should not be eaten. After all, we don’t eat dogs and cats here either.
But it remains strange. If the Pope and Christianity are the cause, why is the taboo so strong in English-speaking countries, while it is very common in France and Italy, for example? And in those countries, the horse is also a valued mount. So there must be more to it.
Sometimes it is said that it is due to the role of horses in warfare. They died in droves and often suffered just like their riders. This led to sentimental feelings of camaraderie. But that reason also applied just as much to France.
First of all, we see that eating horse meat (with a fancy word: hippophagy) became more widespread in Europe in the 19th century, when massive famines prompted multiple governments to issue licenses for horse butchers. After all, necessity trumps law, doesn’t it?
French Revolution
If we focus on France, we see that – again – the Revolution brought many changes, also in the field of hippophagy. The nobility was killed in large numbers under the guillotine, the economy collapsed, hunger ensued. And it had to be enlightened. Horses were expensive and were therefore largely associated with wealthy nobility. And rich nobility was detested. Everything that had to do with the nobility had to disappear, the old order had to be completely overhauled.
And so one could kill two birds with one stone: one could alleviate hunger and make the prestige animals of the nobility disappear by slaughtering and eating the animals.
Napoléon’s chief surgeon even recommended the meat. At the Battle of Eylau (1807) it was served as boeuf à la mode. During the siege of Paris, it even became fashionable. Perhaps under the influence of the popular Russians, who had occupied the city after the capitulation?
What also played a role was that the hunger knife cut both ways. Because horses, like cows and sheep, do not only need grass, but also grain and in times of hunger man cannot spare any.
It also remained popular in the Second Empire, as other meats were still too expensive. In 1866, it was legalized and the first specialized butcher’s shop was opened.
Maybe that’s why there is less resistance to it in Belgium and the Netherlands, because both countries have been under French rule for a while?
Chauvinism?
This explains why it became popular in France. And was that perhaps precisely the reason that England (and in her wake her former colonies) continued to resist it tooth and nail? Was it a chauvinistic case of rebelling against the archenemy?
It will always remain partly inexplicable why one people is disgusted by it and another feasts on it.
I certainly like it very much. I don’t see why I couldn’t eat a horse, but I could eat a calf or lamb. But that is of course a personal opinion.
Comments (2)
Stel… het is oorlog en winter en vlees is een absolute unicum om te verkrijgen. Omdat de vijand alles heeft opgeëist. En dan komt een mogelijkheid om paardenvlees te krijgen. Genoeg om je samen met 3 kinderen, waar al 1 door difterie is overleden, de winter mee door te komen…. wat doe je. Zo stonden mijn grootouders voor een keuze die geen keuze was… zo is bij ons paardenvlees geïntroduceerd. Tot op heden, want het is lekker. Maar ook katholieke mensen die ik ken eten paardenvlees. Ik denk dat geloof wat minder relevant is. Meer de liefde voor het dier. Ik zit hier in een buurt die ruitersport hoog hebben zitten. Geintje die ik niet kon laten om te vragen naar paardenworst bij de lokale slager in het dorp. Niet met een volle winkel, maar zijn gezicht trok bleek weg.. nee…. dat had hij niet… iets van een paard.
Mijn grootouders aten ook graag paardenvlees. Niet in de oorlog: toen hadden ze zelfs dat niet, maar daarna. Maar die waren ook niet rijk. Ik vind het persoonlijk ook lekkerder en malser (en goedkoper) dan rundvlees. Helaas is het echt bijna nergens meer te krijg. De oorspronkelijke aversie zal zeker te maken hebben met het verbod van de paus in de 8e eeuw. Waarom het voor sommige mensen nu nog taboe is, zal inderdaad inmiddels daar niet veel mee te maken hebben, maar eerder met cultuur, gewoonte, emotie.