Kidds verdonkeremaande passen

Jaren terug heb ik mezelf een weekend lang getroost met een hogelijk interessante transcriptie van vroeg 18^e-eeuwse rechtszaak van een politiek schijnproces met zo veel intrige en achterbaksheid dat het een superfilm zou zijn!

Ingrediënten: verborgen schatten, verborgen agenda’s en dubbele agenda’s, bedrog, roof en moord, politieke belangen tussen Whigs en Tories, corruptie, gekochte getuigenissen en ‘verloren’ getuigen, verzonnen beschuldigingen, een koning die in het geheim erin betrokken is en een woedende Indische keizer, verraad, verbuiging van de wet om de ‘dader’ zijn rechten te onthouden, piraterij en muiterij, schatjagen, verkrachte haremdames, en zelfs propaganda en een wereldwijde mensenjacht. Geweldig!

e hoofdrolspelers:

• Kapitein William Kidd (1645/1654-1701), piratenjager
• Henry ‘Long Ben’ Avery/Every (16653//1659-1696?), piraat
• Richard Coot, 1^st Earl van Bellomont (1636-1700), Gouverneur van New York
• Robert Livingston the Elder (1654-1728), kolonel
• Robert ‘Cutlass’ Culliford (c.1664/1666-?), piraat

Wie was kapitein Kidd?

Laten we beginnen met eerst te kijken naar wie de hoofdpersoon in dit verhaal was.

William Kidd werd rond 1645 geboren in Greenock, Schotland, als de zoon van een Presbyteriaanse dominee. Althans, dat is de populaire mythe. Onderzoek wijst uit dat het hoogstwaarschijnlijk nabij Dundee (in Carnock?) was rond 1654 en dat zijn vader zeeman was. Hoe dan ook, hij was een Schot. En hij ging jong naar zee.

Wat er in de pakweg 20-30 jaar daarna gebeurde in zijn leven is onbekend, want hij duikt pas weer in 1689 op als lid van een kaperschip in de Caribbean. Hij kreeg het commando over een Franse prijs. In Nevis werd het schip omgedoopt in de Blessed William en Kidd werd kapitein gemaakt met een kaperbrief van de gouverneur om het eiland te verdedigen tegen Franse plunderaars.

In december van dat jaar voegde de Blessed William zich bij de vloot om de Franse suikerplantage op Marie Galante aan te vallen. Door zijn aandeel in de buit was Kidd nu rijk. De vlootkapitein schreef in zijn logboek dat Kidd “was a mighty man who fought as well as any man I ever saw”.

Daarop kreeg Kidd opdracht om zich bij een ander eskader te voegen om Franse oorlogsschepen in een zeeslag aan te vallen. Zijn bemanning weigerde. Ze vonden het te gevaarlijk en ze zouden nu ook niet betaald krijgen met een aandeel in de buit.

Wat er hierna gebeurde, is belangrijk. Op Nevis kapte Robert Culliford, de leider van de rebelse bemanning, in de nacht de ankerkabel en stal het schip, samen met de buit. Kidd was weer arm en stond in zijn hemd. In die tijd was voor een kapitein het verlies van een schip, op welke wijze dan ook, een grote schande.

Hij kreeg nu een ander schip, de Antigua, en de opdracht om de Blessed William terug te pakken. We weten niet of dit gelukt is, maar mogelijk heeft deze gebeurtenis wel zijn latere beslissingen aangaande muitende bemanning beïnvloed, zoals we in het vervolg zullen zien.

In 1690 duikt Kidd op in New York, waar hij de gouverneur hielp om de rebellie van Jacob Leisler neer te slaan. Hiervoor ontving hij 150 pond en een aanbeveling van de gouverneur. Hij verlaat de zee en wordt handelaar.

Hij werd een gerespecteerde New Yorker. Hij trouwde met de rijke weduwe Sarah Bradley Cox Oort. Dat is nog wel een smeuïg verhaal, want ze vroegen de huwelijkslicentie aan op 16 mei 1691, slechts twee dagen na de plotselinge en mysterieuze dood van John Oort! Er werd ook toen al heel wat over geroddeld. Kidd werd bevriend met gouverneur Fletcher, die later ontslagen werd vanwege zijn iets te vriendschappelijke omgang met piraten Tew en Avery, welke laatste ook een rol in dit hele verhaal speelt.

In de vijf jaren hierna leidde Kidd het leven van een succesvolle zakenman. Hij had veel bezit. Dus waarom keerde hij terug naar zee? Voor het geld hoefde hij het niet te doen. Maar ons verhaal begint eigenlijk op het moment dat hij die fatale beslissing neemt die hem in de geschiedenisboekjes zal brengen.

De jacht op Avery… of toch niet?

Even terug naar Avery.

Zoals we in een vorig blog hebben kunnen lezen, sloeg piratenkapitein Avery een enorme slag in de Indische Oceaan na het buitmaken van misschien wel de grootste prijs die een piraat ooit had buitgemaakt, een Indisch schatkist. En daarna verdween hij heel sluw na een heel rookgordijn opgetrokken te hebben van de aardbodem. Tot op de dag van vandaag weten we niet wat er van hem geworden is.

Dat wilde niet zeggen dat de wereld hem vergeten was. Engeland, India en de East India Company waren woedend en een wereldwijde klopjacht werd opgetuigd. En in dat kader wordt een succesvolle handelaar annex zeeman (Kidd) gevraagd door de absolute top van de Engelse regering om op piratenjacht te gaan in de Indische Oceaan.

Klinkt niet raar, toch?

Maar dat is het wel en wel om een aantal redenen.

1. Waarom zou die man dat doen? Het levert weinig op, er zijn grote risico’s aan verbonden en zoals we boven konden lezen, had hij het absoluut niet nodig.
2. Waarom hij? Hij was een handelaar en geen beroemde kapitein met een uitgebreide palmares. Wat had hij in al die jaren van zijn leven, waar geen enkele document van is, gedaan dat hij de geschikte man werd geacht?
3. In de commissie stonden expliciet de namen van de piraten vermeld, die dit Indische schip hadden buitgemaakt, maar Avery werd niet genoemd, terwijl hij de aanvoerder was geweest, die iedereen wilde hebben. Waarom niet?
4. Waarom werden de sponsoren – leden van de regering – geheimgehouden in de commissie?

Het begint dus al mysterieus.

Hoe dan ook, Kidd kreeg geld, een goed, gloednieuw schip, de crème de la crème van bemanning, en een tijdslimiet. De manschappen waren allemaal getrouwd, wat betekent dat Kidd in den beginne geen piraterij van zins was, want dan kies je ongetrouwde mannen. Mannen met een gezin zijn minder geneigd hun nek te wagen door te muiten en piraat te worden.

Het plan en de sponsoren

Wat het antwoord op bovenstaande vragen ook was, toen kKidd in begin 1695 in New York kolonel Robert Livingston ontmoette, een vertrouweling van de koning, had hij wel oren naar diens plan. Livingston wilde in Engeland sponsoren vinden om een schip uit te rusten en een ervaren kaperkapitein te strikken voor de kapervaart en jacht op piraten. Kidd dus.

Het leek een uitgelezen gelegenheid voor zowel de koning en het land, als de sponsoren en Kidd zelf. Iedereen zou er wel bij varen. De koning zou hopelijk van een paar piraten afkomen, en allen, inclusief Kidd, zouden bij succes flink verdienen.

 Eenmaal in Londen, verkreeg Kidd al snel de steun van Lord Bellomont, een parlementslid en een leidende figuur van de regerende Whig Party. Bellomont haalde vier andere Whigs over om cash neer te tellen voor een schip en de Admiraliteit gaf Kidd een kaperbrief. De koning stemde in om 3000 pond in te leggen, kwam daar later op terug, maar gaf nog steeds zijn steun in ruil voor 10% van de winst.

In eerste instantie stelde Kidd aan Bellomont voor dat hij een commissie in de vloot zou krijgen met een goed getrainde en gedisciplineerde bemanning. Bellomont en Livingston dwarsboomden dat idee. Ze wilden vette winst maken en dat ging gemakkelijker met een kaperschip dan een vlootschip. Ze zetten Kidd onder druk en impliceerden dat als hij zou weigeren, zijn schip Antigua in beslag zou worden genomen door de Douane.

Op dat moment werden de namen van de andere vier geldschieters angstig geheimgehouden. Maar nu weten we dat het ging om de volgende mannen: de Graaf van Romney (Master General van de King’s Ordinance), de Graaf van Orford (First Lord van de Admiraliteit), Sir John Somers (Lord Keeper van het Grootzegel) en de Hertog van Shrewsbury (Secretaris van Staat). Niet de minsten!

Kidd wist wel degelijk wie zij waren, maar hij heeft hun namen nooit blootgegeven tijdens het proces in de hoop dat ze hem uit de strop zouden redden. Zijn misplaatste loyaliteit is slecht vergoed! Wellicht was Kidd een wat naïeve man?

In oktober 1695 tekenden Bellomont, Livingston en Kidd de overeenkomst. Bellomont zou 80% van de kosten neertellen (die hij weer van zijn vier geheime sponsoren kreeg) voor een totaal van 6000 pond. De overige 20% (1500 pond) kwam van Livingston en Kidd zelf.

Van de winst zou dus 10% naar de schatkist gaan en van de rest ging 60% naar de geldschieters, 15% naar Kidd en Livingston en 25% naar de bemanning. Als je dat omrekent is dat dus 54%, 13,5% en 22,5%. Als de onderneming zou mislukken, stelden Kidd en Livingston zich garant om de investeerders hun gehele investering van 6000 pond terug te betalen. Kidd nam een enorm financieel risico en moet geblaakt hebben van zelfvertrouwen. Dat hij dit risico nam, gezien de astronomische bedragen en de krappe tijdslimiet, mag op zich bijzonder genoemd worden.

De commissie was echter enigszins ongewoon, omdat het niet alleen toestond schepen van de vijand aan te vallen, zoals gebruikelijk bij een kaperbrief, maar ook piratenschepen. Gewoonlijk werden de taken van een kaper en piratenjager niet in één persoon verenigd. De expeditie was dus tweeledig. Maar het meest ongewoon was dat de commissie expliciet Thomas Tew, John Ireland, Thomas Wake en William Maze noemde, maar niet Avery! En dat is meer dan vreemd, want die was de leider van dit stel!

Daarop kreeg hij het schip Adventure Galley met 34 kanons.

De Blackham Affaire

Nog voor Kidd uitvoer, ging het eigenlijk al mis.

Livingston voelde zich er niet prettig bij dat hij bij falen de investeerders terug moest betalen. Hij wilde zich indekken. In complete geheimhouding stelde hij Kidd voor aan een man genaamd Richard Blackham.

Livingston haalde Kidd over met hem en Blackham een driepartijenovereenkomst aan te gaan door hem een deel van hun aandelen te verkopen (tezamen bezaten ze 15% van de rest, dus 13,5%) in ruil voor broodnodige cash vooruit. De overeenkomst werd op 7 februari getekend.

In andere woorden, ze verkochten dus ¹/₃ van hun aandeel aan Blackham in ruil voor cash, waarmee Kidd en Livingston hun vereiste investering van 1500 pond financierden. Dit was hoogst onorthodox en geheim, want de koning en admiraliteit of andere investeerders wisten hier niets van. Toen later Kidd in de problemen kwam, distantieerde Blackham zich snel van hem. Het als de andere zogenaamde vrienden wilde iedereen zijn hachje redden en lieten ze hem stuk voor stuk als een baksteen vallen, als ze hem al niet ronduit verrieden.

Een saillant detail is dat Blackham, een rijke kalkoenfokker en wolkoopman, verrassend op 13 april 1696 as baronet in de adelstand werd verheven, kort na het uitzeilen van Kidd. Waarom deed de koning dit? Zat hier meer achter? Maar net als zoveel in deze zaak, zullen we dat wel nooit weten.

Onverklaarbare gebeurtenissen

Dan gebeuren er een aantal vreemde dingen.

• Bij het uitvaren weigert hij de vereiste saluutschoten voor een vlootschip te geven. In plaats daarvan laten de mannen hun kont zien, waarop dat schip het grootste deel van de bemanning prest. Het schip is nu onderbemand. Waarom begin hij deze fout? Was hij dronken of arrogant? Hij moet dit als ervaren zeeman toch geweten hebben.
• Kidd maakt dan een onnodige omweg – risicovol vanwege tijdslimiet – naar New York voor meer bemanning, waar hij schorriemorrie oppikt en hun ook nog eens een veel groter aandeel belooft dat niet in zijn commissie is overeengekomen en wat hij nooit kan waarmaken.
• Hij weigert keer op keer, met een hele berg smoezen, om mogelijke piraten aan te vallen, wat toch eigenlijk zijn commissie was.

Keer op keer stuiten we in dit verhaal op mysteries en raadselen, die maar moeilijk te verklaren zijn.

Kidd neemt verkeerde beslissingen

De Adventure Galley was gloednieuw en had naast zeilen en kanons ook roeiriemen. De bemanning bestond zoals gezegd uit ervaren zeemannen, bijna allemaal getrouwd met families in Engeland, dus niet erg bereid tot muiten of deserteren. Hij selecteerde 70 man en wilde naar New York zeilen om nog eens 80 man op te pikken.

Op 27 februari 1696 zeilde hij dan eindelijk uit. Zoals hierboven al genoemd, vergat hij daarbij wel een oorlogsschip in de Theems het vereiste saluutschot te geven. Hij moest toch beter weten met al zijn ervaring! Was hij misschien dronken? Zijn bemanning waarschijnlijk wel, want ze lieten hun broeken zakken, toonden het schip hun blote kont en sloegen daar als toegift ook nog even op.

Dat had uiteraard consequenties. Geen zichzelf respecterende vlootkapitein zou dat over zijn kant laten gaan. Het schip hield de Adventure Galley aan en de kapitein ronselde Kidds beste mannen, zodat die nauwelijks genoeg manschappen overhield om het schip te zeilen. In Plymouth rekruteerde hij nieuwe matrozen.

In juli kwam hij aan in New York. Dat hij eerst naar Amerika zeilde, is vreemd. Want dit zette hem behoorlijk onder druk. De commissie vereiste immers dat hij met zijn buit voor 20 maart 1697 terug moest keren naar Boston, een tijdsschema dat hij onmogelijk kon halen nu! Dat moet hij toch geweten hebben? En was hij altijd al van plan geweest eerst naar New York te gaan of nam hij die beslissing pas, nadat zijn mannen geronseld waren?

Onderweg maakte hij een Franse visserssmak buit, die hij aan de gouverneur van New York als prijs aanbood. Dit is verder voor het verhaal van geen belang.

Pas op 6 september 1696, zeven maanden na vertrek uit Londen, voer hij uit naar de Indische Oceaan, veel te laat. Het was nu eigenlijk al onmogelijk om op tijd terug te zijn. Waarom heeft hij zo lang gewacht?

Op 12 december in de vroege avond, 100 mijl ten noordwesten van Kaapstad, kwam hij een eskader van de Engelse vloot tegen en vroeg om nieuwe zeilen, omdat hij er enkele in een storm kwijtgeraakt was. Toen commander Warren dat weigerde, vertelde Kidd van zijn commissie en dat hij daarom recht had op hulp. Onwijs dreigde hij dat als hij de hulp niet zou krijgen, hij het eerste het beste handelsschip zou stoppen en daar zeilen van zou roven. Er volgde een verhit argument. Warren begon Kidd verdacht te vinden en dreigde 30 van zijn mannen te ronselen de volgende morgen. Wederom had Kidd een vlootkapitein tegen zich in het harnas gejaagd.

Kidd kon het zich niet permitteren nog meer mannen te verliezen en glipte midden in de nacht weg met zijn roeiriemen. Bang dat hij gearresteerd zou worden voor verraad, deed hij niet Kaapstad aan, zoals zijn plan was en kon daar dus ook geen water en voorraden inslaan. Daarop schreef commander Warren een vernietigend rapport en beschreef hem als een piraat. Feitelijk was de hele gang van rampen hier al in gang gezet.

In februari stopte hij bij Mehila in de Comoren, omdat er dringend reparaties uitgevoerd moesten worden. Hier verloor hij 50 man aan koorts en ziekte binnen een week. Het kan niet anders of hij moet langzaam door wanhoop bekropen zijn. Na een jaar had hij nog geen enkele prijs genomen, afgezien dan van de vissersboot. En hij moest de volgende maand al terug zijn in Amerika, wat hij dus nooit ging halen. Hij had haast geen voorraden meer en zijn bemanning, vooral degenen die in New York aan boord gekomen waren, spraken onophoudelijk van piraterij.

Nadat zijn schip gerepareerd was en hij weer wat mannen had aangenomen, zeilde hij naar Madagaskar, een welbekende piratenbasis, en krengde zijn schip op Johanna Island (Anjouan). Vreemd genoeg negeerde hij zijn tweede commissie (namelijk het gevangennemen van piraten), want hij kwam de piraten John Hoar en Dirk Chivers tegen en legde hun geen haarbreed in de weg. Waar was Kidd mee bezig?

Op 27 april 1697 vertrok hij naar de Rode Zee, op weg naar zijn doem.

Het lot bezegeld

Kidd was nu in diepe problemen. In Londen begon de regering ongerust te worden dat Kidd wel eens over zou kunnen stappen op piraterij, of dat al gedaan had, aangezien hij niets had ondernomen tegen de piraten op Madagaskar en gevlucht was voor de Engelse vloot.

Ook de bemanning morde, want na een jaar was er nog geen prijs van enige betekenis gepakt en dus werden ze niet betaald. Bovendien lekte het schip doordat enkele lassen gesprongen waren (ze moesten de klok rond pompen) en begonnen ze door hun voorraden heen te raken. Ze wilden plunderen! Ze wilden geld zien! En wie kan hun dat kwalijk nemen? Wie wil er nu een jaar voor niets werken?

Ook Kidd kan het niet lekker gezeten hebben, want hij had zijn deadline gemist en moest nu zelf voor de kosten opdraaien, terwijl hij nog geen enkele prijs had. Hij vreesde ook dat de vloot hem zou vinden en arresteren. En natuurlijk dacht hij ook terug aan die keer in zijn verleden, toen zijn bemanning ook had willen muiten. Als hij weer een schip zou verliezen, zou zijn carrière voorbij zijn.

En hoe bepaalde je wat een legitieme prijs was? Iedereen voer een valse vlag uit angst voor piraterij en kaperij! Maar de bemanning had geen tijd voor die flauwekul.

Op 30 oktober 1697 liep het uit de hand en kreeg hij ruzie met zijn kanonnier William Moore. Kidd noemde hem een ‘lousy dog’, waarop Moore geantwoord zou hebben “If I am a lousy dog, you have made me so. You have brought me to ruin and many more.” Daarop zou Kidd een emmer gepakt hebben en Moore neergeslagen te hebben. De kanonnier stierf de volgende dag. Volgens Kidd was het noodweer om een muiterij de kop in te drukken. Kapiteins gingen ver om dat te doen, dus dan was deze actie nog terughoudend. Maar het gaf wel aan hoe gespannen de sfeer aan boord was.

De Quedagh Merchant

Uiteindelijk, op 30 januari, liet hij zich overhalen om een prijs te nemen, een stinkendrijk Indisch schip, beladen met goud, juwelen, zilver, zijde en suiker. Het was de Quedagh Merchant. En net als een paar jaar eerder met Avery, was het een Indisch schatschip. Zo’n rijke prijs zou de geldschieters wel gunstig stemmen, zodat ze hem zouden vergeven voor zijn late terugkeer!

Maar was het een legitieme prijs? India was een bondgenoot en het schip vervoerde Perzische goederen voor een lid van het keizerlijk hof van India. Maar het schip was Armeens en voert de Armeense vlag. En de kapitein Engels. En de opvarenden Arabisch. En de passen waren Frans. En Engeland was in oorlog met Frankrijk. Zijn bemanning stond op punt van muiten.

En Kidd gaf toe. Hij moest wel. En had het schip geen Franse passen?

Was Kidd fout? Zijn commissie vereiste dat hij het schip of de goederen naar Engeland / Amerika moest brengen om tot wettige prijs verklaard te kunnen worden. Maar volgens zijn bemanning, die later getuigden, deed hij dat niet. Hij verdeelde wat buit onder zijn mannen en hield de rest zelf.

Misschien logen ze. Misschien had hij geen keuze. Misschien was dit altijd al zijn plan. Wellicht had hij dat van tevoren met de geldschieters afgesproken. We zullen het nooit precies weten.

Op 1 april zeilde hij met zijn prijs en oude schip en een eerdere prijs Rouparelle (wel een legitieme prijs), die Kidd had omgedoopt tot November, terug naar Madagaskar. Hij vertelde zijn bemanning dat hij nu van plan was terug te keren naar Amerika, maar zijn bemanning was tegen. Ze wilden meer! Ze wilden blijven plunderen! Het piratenleven smaakte zoet.

Culliford doet zijn intrede

Op Madagaskar verscheen een nieuwe hoofdrolspeler ten tonele. Het welbekende piratenschip Mocha Frigate lag daar onbewaakt voor anker. En wie was de kapitein? Robert Culliford, die tien jaar eerder Kidds schip Blessed William had gestolen! Dit was zijn kans op wraak en zo kon hij meteen voldoen aan zijn andere deel van zijn commissie! Het leven lachte hem ineens weer toe.

We weten niet zeker wat er gebeurde, want op het proces zijn verschillende verhalen verteld. Kidds verhaal is in ieder geval maar matig geloofwaardig…

Kidd zelf zei dat al zijn mannen behalve 13 getrouwen deserteerden en naar Culliford overliepen om piraat te worden en dat hij daarom niet aan kon vallen. Culliford zou daarop de November (Rouparelle) geplunderd en in brand gestoken hebben, en de Quedagh Merchant en de Adventure Galley leeggehaald hebben van kanons, kruit, kogels, musketten en kabels. In deze strijd zouden ook Kidds logboek verloren gegaan zijn. Volgens Kidds zeggen zou hij zich met zijn 13 getrouwen gebarricadeerd hebben in de grote kajuit, maar had hij zich uiteindelijk moeten overgeven.

Kidd deed daarop Culliford een aanbod, maar we weten niet welk aanbod, waarop die het leven van Kidd en de 13 spaarde. Volgens de getuigenissen van de bemanning, die net zo min volledig betrouwbaar zijn, had hij het echter erg gezellig met Culliford…

Wat vreemd is aan dit verhaal, is dat Culliford blijkbaar niet de rijke buit van de Quedagh Merchant wist te roven, want die was later nog in handen van Kidd. Had Kidd het onderweg naar Madagaskar ergens verstopt? Of speelde er wat anders? Ook dat zullen we nooit weten. Zoals alles aan deze hele geschiedenis is het met raadselen omgeven.

In juni, zes weken naar deze vermeende confrontatie, stak volgens Kidd Culliford weer in zee en liet de gestripte twee schepen verder ongemoeid achter in de haven. De Adventure Galley lekte nu als een zeef en lag op de bodem van de haven. Kidd bracht daarop alles wat er nog te redden viel naar de Quedagh Merchant en stak het lekke schip in brand. Waarom hij dat deed, is net zo vreemd als zoveel in dit verhaal. Een onbegrijpelijke daad die helemaal niet nodig was.

Velen denken dat dit deel van het verhaal uit Kidds grote duim kwam. Mogelijk had hij zijn schip, kanons, bemanning en log helemaal niet verloren in de strijd, maar had hij een deal gesloten met Culliford. Waarom spaarde die anders zijn leven? Waarom had hij de twee schepen ongemoeid gelaten? En waar was de buit?

Wat was de waarheid dan wel? We kunnen alleen maar gissen. Maar er is wel een verklaring die wel hout snijdt…

Na de plundering van de Quedagh Merchant had Kidd genoeg goederen om zijn investeerders tevreden te stellen en wilde terug naar Amerika. Maar de meerderheid van zijn bemanning voelde daar niets voor. Dus zette hij mogelijk zeil naar de piratenvrijhaven Madagaskar, waar het ontevreden deel van de bemanning uitbetaald kon krijgen en kon overstappen op piratenschepen en waar hij zelf andere bemanning kon ronselen. Opgeruimd staat netjes! Hij moest ook een deel van zijn buit omzetten in baar geld en herbevoorraden.

Kidd had nu zijn lekkende Adventure Galley niet meer nodig. Hij had immers de Quedagh Merchant. En toen hij Culliford trof, bood hij hem het lekke schip en het muitende deel van zijn bemanning aan in ruil voor andere mannen, goederen, voorraden en geld.

Dit klinkt niet zo gek, want we weten dat de Mocha Frigate zwaar beschadigd was geraakt in een gevecht met een Brits schip. In de zes weken die Kidd naar eigen zeggen min of meer gegijzeld was op het piratenbolwerk, zou Culliford dan Kidds oude schip gekrengd hebben en weer zeewaardig gemaakt, waarop hij weer kon uitzeilen. Daarop stripte Kidd de November en stak die met de Mocha Frigate in brand. Dit klinkt een stuk aannemelijker dan de bullshit die Kidd oplepelde.

Maar hoe zou hij dat kunnen toegeven? Hij moest immers piraten jagen, geen dealtjes met hen sluiten!

Er is nog een hiaat in de tijd, tijd die hij misschien gebruikt heeft om zijn schat op te halen en het moessonseizoen af te wachten en om een alibi te bedenken. En zijn log? Als het bovenstaande alternatieve verhaal klopt, blijft het onbegrijpelijk dat een kapitein zijn belangrijkste bezit, zijn logboek, ook zou verbranden. Heeft hij dat mogelijk begraven ergens met zijn eigen aandeel? Zou er dan toch nog ergens bij Madagaskar een schat liggen?

Terug naar Amerika

 Kidd vertrok naar Amerika op 15 november 1698 op de moessonwinden. Ongeveer rond diezelfde tijd kwam er een brief van de East India Company aan in Londen die gewag maakte van piraterij door Kidd. Commodore Warren (dezelfde die al een akkefietje met Kidd had gehad) werd eropuit gestuurd om Kidd te vinden en te arresteren. In het House of Parliament zagen de politieke tegenstanders van Bellomont hun kans. Hij was eigenlijk al schuldig bevonden voor hij ook maar gearresteerd was.

Laat in maart of begin april 1699 kwamen ze aan in Anguilla, waar Kidd hoorde dat hij van piraterij beschuldigd werd. De bemanning raakte hierop in paniek. Ze wilden het schip tot zinken brengen en uiteengaan. Kidd geloofde echter heilig in zijn onschuld en wilde zijn naam zuiveren.

Hij kocht in Hispaniola een sloep met het plan om binnen drie maanden terug te keren om de Quedagh Merchant op te halen. Hij laadde de meeste buit op deze sloep over en met een bemanning van 12 zeilde hij naar New York, terwijl de rest van zijn matrozen achterbleef om de Indische prijs en de rest van de lading te bewaken.

Uit recente opgravingen weten we nu dat de bemanning helemaal niet braaf op hem wachtte. Ze hebben het schip leeggehaald en tot zinken gebracht voor de kust van Catalina. Hoeveel van de schat had hij achtergelaten bij deze mannen?

Sommige schrijvers vermoeden niet zo veel. Daar valt een aantal dingen voor te zeggen.

1. Zelfs de meest naïeve persoon zou op zijn vingers kunnen natellen dat een achtergelaten, leiderloze bemanning er dan mee vandoor zou gaan.
2. Na zijn arrestatie noemde hij dikwijls zijn verborgen ‘goederen en schatten in de Indies’. In die tijd werd het Caribische Gebied altijd ‘Caribbean’ genoemd en nooit ‘West Indies’, dus hij moet hier wel de ‘East Indies’ (Indische Oceaan) mee bedoeld hebben, wat zou impliceren dat het niet aan boord van de Quedah Merchant
3. Kidd bezat mogelijk een schatkaart. Hier komen we later nog op terug.

De arrestatie

Op 9 juni kwam hij aan in New York en maakte twee weken lang plannen. Zo naïef was hij nu ook weer niet.

Hij stuurde geheime berichten naar zijn vrouw en zijn advocaat James Emott (Emmot), die naar Boston reisde om met gouverneur Bellomont te spreken. Hij bood uit naam van Kidd de kostbaarheden (volgens eigen zeggen ter waarde van 30.000 pond) aan boord van het schip aan in ruil voor een pardon. Hij stuurde Bellomonts vrouw ook dure geschenken. Bij deze gelegenheid gaf de advocaat ook de twee Franse passen, de beruchte passen die later zouden verdwijnen. Dit was de laatste keer dat Kidd ze zag en dit was zijn allergrootste fout.

Emott keerde terug met een bericht van de gouverneur: “Welkom thuis. Ik nodig je uit om naar Boston te komen. Een pardon is mogelijk.”

Maar daarmee was Kidd niet tevreden. Hij was geen volslagen idioot. Hij wilde zwart op wit dat hij veilig zou zijn. Bellomont weigerde dat zonder uitdrukkelijke toestemming van de koning. Hij gaf wel toe de passen ontvangen te hebben en verzekerde Kidd dat hij hem zou helpen om zijn acties te rechtvaardigen.

“I have advised, with his Majesty’s Council (…) they are of the Opinion, That if your Case be so clear as you (…) have said, then you may safely come hither, and be equipped, and fitted out, to go and fetch the other Ship; and I make no Manner of Doubt but to obtain the King’s Pardon for you. I assure you, on my Word and Honour, I will perform nicely what I have now promised (…)”

Vervolgens is Kidd naar Gardiner’s Island gegaan waar hij wat van de schat begraven heeft, omdat hij Bellomont niet volledig vertrouwde. Mogelijk heeft hij ook wat begraven op of rond Long Island en Block Island.

Op 1 juli kwam Kidd aan in Boston. Op 4 juli gaf hij een gedetailleerd verslag en een lijst met namen van zijn bemanning en de muiters. Enkele dagen later liet Bellomont hem en zijn mannen arresteren. Bellomont liet de schat op Gardiner’s island opgraven (geschatte waarde toen 20.000 pond, nu 2 miljoen). Het bestond uit 1111 ounces goud, 2353 ounces zilver, meer dan een pond edelstenen, 57 zakken suiker en 41 zakken overige goederen.

Kidd probeerde te ontsnappen, waarop hij naar Stone Prison werd overgebracht. Hij mocht geen bezoek ontvangen en werd in ijzers geslagen in een onverwarmde cel.

Op 16 februari 1700 werd hij met de HMS Advice, vastgeketend aan de wand van een hut, overgebracht naar Londen. De hele reis werd hij ‘incommunicado’ (geïsoleerd) gehouden. Zijn vrouw heeft nooit de kans gekregen om vaarwel te zeggen.

De Franse passen

Alles in dit verhaal draait om de Franse passen van de Quedagh Merchant, waarvan Kidd beweerde dat hij die had, maar die tijdens zijn proces spoorloos waren. Toch was er ook toen al flink wat indirect bewijs dat ze wel bestaan hadden.

1. Kidd had zich als piraat in Madagaskar kunnen verschuilen, maar keerde terug naar Amerika, ook toen hij wist dat hij van piraterij beschuldigd werd, omdat hij ervan overtuigd was dat de passen zijn onschuld zouden bewijzen. Dat zou hij nooit doen, als die passen nooit bestaan hadden.
2. Voor hij in Boston aankwam, had hij de passen naar Bellomont gestuurd, één van de sponsoren en toen net gouverneur van Massachusetts. In diens brief terug noemde die de Franse passen expliciet.

Waarom verried Bellomont hem? Waarom lokte hij hem met geruststellende woorden en gooide hem vervolgens in het cachot? Als zijn zakenpartner wilde hij natuurlijk ook dat de Quedagh Merchant tot prijs verklaard zou worden, want daar zou hij flink aan verdienen. Maar als gouverneur kon hij geen sympathie tonen voor een piraat. Zijn politieke positie was belangrijker dan zijn portemonnee.

Want hun associatie met Kidd bracht Bellomont en de andere investeerders enorm in verlegenheid. Ze waren immers allemaal Whigs. En de Tories zagen nu hun kans om hen in een schandaal te betrekken en riepen op tot een motie van afkeuring. Ze hadden er alle baat bij om Kidd als piraat te brandmerken. Daarnaast wilde ook de East India Company zijn hoofd op het hakblok om piraten af te schrikken en de belangrijke handelspartner India te paaien.

Het heeft er alle schijn van dat Kidd een pion was een smerig politiek spelletje.

En om de zaak nog te compliceren getuigden verschillende opvarenden later dat Kidd zelf een Franse vlag had gehesen om de Quedagh Merchant te verleiden de Franse pas te tonen. Het was immers heel gewoon voor een koopvaarder om papieren van verschillende nationaliteiten te voeren in de hoop dat de juiste een piraat of kaper af kon schrikken. Kidd zou dus wel degelijk geweten hebben dat dit schip geen legitieme prijs was. Maar anderzijds, met een muitende bemanning en al een jaar nauwelijks enig succes, had hij een keuze?

Voor de Quedagh Merchant had hij nog vier andere, kleinere schepen ingenomen, waarvoor hij ook van piraterij beticht werd. Wederom verklaarde hij dat hij gedwongen was door zijn muitende bemanning. Of was het gewoon slechte timing? Maar waarom dan was hij vrijwillig teruggekeerd naar Boston?

Deze schepen, die hij innam vóór de Quedagh Merchant, waren:

1. 20 september 1697: een niet gespecificeerd schip
2. 27 november 1697: de eerder genoemde Rouparelle
3. 28 december 1697: een Moorse kits, eigendom van kooplieden uit Aden en met de Engelsman Parker als kapitein
4. 10 januari 1698: een Portugees schip
5. Enkele kleinere, inlandse handelsbootjes voor voorraden

Nog afgezien van het feit dat de Quedagh Merchant dus inderdaad mogelijk geen legitieme prijs was, oordeelde het hof dat het plaatsvond na het beëindigen van de Negenjarige Oorlog. Maar wist Kidd dat de vrede getekend was?

Verdere aanklachten waren dat hij de buit onmiddellijk onder de mannen verdeeld had in plaats van te wachten tot de trage admiraliteit dit thuis geregeld had en dat hij aangelegd had in Île Sainte-Marie op Madagaskar, de piratenvrijstaat.

De onnoemlijk grote schat van Kidd, die volgens legendes ergens begraven is, brengt al eeuwen schatjagers op de been. Maar bestaat die wel? En waar is die? Een deel had Kidd al verdeeld onder de mannen, een groot deel had hij begraven op Gardiner’s Island, maar dat heeft Bellomont laten ophalen en is naar Engeland gestuurd. Maar de rest?

Waarschijnlijk is dat in handen gevallen van zijn bemanning, die grotendeels gedeserteerd was lang voor Kidd in Boston aankwam. Waarom zouden ze na zo lang hard werken met lege handen blijven? De kans dat er ergens nog een schat begraven ligt, lijkt klein.

In de ijzers

In Engeland vreesde men een politiek schandaal, want Kidd was gelinkt aan de koning en vier machtige Whigs, die de missie gefinancierd hadden. De Tories roken hun kans en beschuldigden hen ervan een piraat ingehuurd te hebben om voor hen te stelen.

Eenmaal in Engeland werd Kidd zeven uur lang verhoord door de Lords van de Admiraliteit. Kidd verklaarde dat hij door zijn bemanning gedwongen was en Kidd werd beschuldigd van piraterij en in eenzame opsluiting in Newgate Prison gezet. Hij kon alleen schrijven met de Admiraliteit en niemand mocht met hem praten.

Hij werd wederom in de ijzers geslagen. Dat zou normalerwijze niet gebeurd zijn: piratenkapiteins, zeker als ze succesvol waren, werd de hand boven het hoofd gehouden en Kidd was geen piraat, niet officieel. Er waren een aantal redenen:

• De keizer van India was woedend over de plundering, de tweede in relatief korte tijd, en eiste dat er koppen zouden rollen of anders zou hij alle factorijen sluiten. Een paar had hij al gesloten.
• De politieke tegenstanders van de sponsoren zagen hun kans schoon hun vijanden in diskrediet te brengen.
• Er waren geruchten in omloop gebracht dat Kidd piraat geworden was en dat was nogal een schandaal geworden.
• De koning was bang geïmpliceerd te worden.

In april werden na een maand zijn voetketens verwijderd. Tegen die tijd was hij ijlend en zwaar onderkoeld. Hij klaagde over erge hoofdpijn, bevende ledematen en koude. Hij had al drie weken zijn kleren niet kunnen verwisselen en daarom kreeg hij zijn scheepskist en beddengoed. Een aantal verwanten in Londen mochten hem nu bezoeken met de cipier aanwezig.

Op 27 maart 1701 werd hij voor het House of Commons gebracht. Hij zat nu al bijna een jaar in Newgate Prison. Hij was de enige beschuldigde piraat die daar moest getuigen. De 400 leden schreeuwden vragen en hoewel er geen transcriptie is van deze ‘ondervraging’, ontkende hij een piraat te zijn en weigerde hij zijn financiers in het veronderstelde schandaal te betrekken.

Op 1 april gaf de koning aanwijzingen voor het proces.

Op 16 april verzocht Kidd of zijn commissie, die hem gegeven was door de koning onder het Grootzegel van Engeland, en de andere papieren die noodzakelijk waren voor zijn verweer, aan hem teruggegeven werden. Kidd klaagde bitter over de vertraging. Er werd een staatstraktaat uitgegeven waarin e.e.a. beschreven werd.

De procedure van het voorproces zou een eenvoudige zaak moeten zijn. Het doel daarvan was eenvoudig om de identiteiten van de beschuldigden vast te stellen, zeker te stellen dat ze de aanklachten begrepen, hun pleit schuldig of niet schuldig aan te horen en twee jury’s voor twee rechtszaken aan te wijzen. Maar de procedure liep vast in rechtsvragen, onzekerheid over de termen van ’s koning proclamatie, verloren bewijsstukken en traagheid in het verstrekken aan Kidd met verdedigingsfondsen.

Verbazingwekkend werd de hele procedure voorafgegaan door het voorlezen van ’s koning proclamatie van 8 december 1698, die Kidd en Avery openlijk beschuldigt als personen ongeschikt om ’s koning clementie te verkrijgen, zodat ze uitgesloten zijn van de algemene amnestie en pardon voor piraterij.

Dit is de ernstig verkorte vorm van de proclamatie:

“Overwegende dat we geïnformeerd zijn (…) over meerdere boosaardige praktijken begaan op die zeeën, zowel tegen onze eigen onderdanen als onze bondgenoten, hebben wij het derhalve gepast gemeend (…) om een eskader oorlogsschepen te sturen, onder commando van kapitein Thomas Warren. (…); hierbij eisend en bevelend dat alle personen die schuldig zijn geweest aan een daad van piraterij, of op enigerlei wijze daarin geholpen of gesteund hebbend (…) zichzelf over te geven binnen de verschillende respectieve tijden hierin later gelimiteerd (…) om verzekering te geven van onze meest barmhartig pardon aan alle zulks, piraten in Oost-Indië (…); behalve, echter, zulks als zij zullen begaan in welke plaats dan ook na kennisneming van onze genade (…); en ook met uitzondering van alle zulke piraterijen en roof als begaan van de Kaap de Goede Hoop oostwaarts, (…), en ook met uitzondering van Henry Every alias Bridgeman en William Kidd.”

Het zag er niet goed voor Kidd uit.

Het schijnproces

 Vervolgens werd er een schijnproces gehouden.

Het proces begon op 8 mei en eindigde op de 9^e. Er waren vijf aanklagers voor hem en negen anderen, zes loyale bemanningsleden (de jonge koksleerling Robert Lamley, de eveneens jonge stuurmansleerling William Jenkins, Gabriel Loff, Hugh Parrot, Richard Barlicorn en de kok Abel Owens) en drie muiters (James Howe, Nicholas Churchill en Darby Mullins). Kidd weigerde te pleiten tot hij zijn passen had, maar moest uiteindelijk toegeven en pleitte onschuldig.

Tot zijn verbazing werd hij eerst aangeklaagd voor de moord op kanonnier William Moore. Twee getuigen, Joseph Palmer en chirurgijn Robert Bradinham, vijanden van Kidd, die voor hun getuigenis strafvermindering zouden krijgen, legden zeer belastende verklaringen af.

Maar Barlicorn verklaarde dat Moore al een tijdje ziek was vóór de klap en dat de dokter had gezegd dat de klap niet de doodsoorzaak was. Bradinham weerlegde dit, maar Barlicorn bleef erbij. Hij herhaalde dat de klap hem maar nauwelijks raakte. Maar Palmer was het weer met Bradinham eens.

De jury overlegde, terwijl de tweede rechtszaak al begon. Een uur later kwam de jury van de eerste rechtszaak tot een unaniem schuldig in bijzijn van de jury van het tweede proces, wat de zaak hogelijk beïnvloedde en niet per ongeluk zo georkestreerd was.

De aanklager voor de piraterij aangaande de Quedagh Merchant hield een vlammend pleidooi waarin hij Kidd neerzette als een man die veel piraterij gepleegd had en zowel Moren als Christenen had beroofd en hen wreed had geplunderd, dat hij hun huizen had platgebrand en op barbaarse wijze inboordelingen aan wal had vermoord. Hij noemde hem de aartspiraat en gemeenschappelijke vijand van de mens.

Wederom werd dokter Bradinham als getuige geroepen en die verklaarde dat Kidd op Engelse schepen had geschoten, een Engelse kapitein had gekidnapt, opvarenden had gemarteld, een inboorling had geëxecuteerd en een dorp had platgebrand. Hij ontkende dat er Franse passen waren, hoewel Joseph Palmer bevestigde dat Kidd die wel had. Binnen dertig minuten bevond de tweede jury Kidd ook schuldig.

De volgende twee rechtszaken gingen de volgende dag verder. De derde jury kwam ook tot een schuldig na een half uur, de vierde jury had maar een paar minuten nodig voor dezelfde uitkomst.

Toen werd Robert Culliford voor het beklaagdenbankje gebracht. Hij zat al in Newgate Prsion sinds 17 oktober 1700. Hij pleitte schuldig, omdat hij zich had overgegeven onder de “Proclamation of Pardon”.  De rechters gaven hem een ‘indefinite reprieve’ (gratie voor onbepaalde tijd) en wendden zich toen weer tot Kidd en vroegen hem wat hij voor zichzelf te zeggen had.

Kidd antwoordde: “Ik heb niets te zeggen, behalve dat er tegen me gezworen is door meineenplegende en slechte lieden.”

Gedurende het proces zei een parlementslid over Kidd: “I thought him only a knave. I now know him to be a fool as well.”

Hier is een stukje van de transcriptie van het proces om een idee te geven van hoe het ging. Hierbij moet worden aangetekend dat een Clerk of Arraignments de Central Criminal Court dient, advies geeft over procedures en zich kwijt van zaken als kostenraming, toestaan van getuigen, bewaring van documenten enzovoort. Het High Court of Admiralty heeft twee jurisdicties, één voor zaken van maritieme aard en het andere een prijzenhof.

• Kidd – Als het uwe heren behaagt, verlang ik u mij toe te staan raad te krijgen
• Recorder (Sir Salathiel Lovell) – Waar heeft u raad voor nodig?
• Kidd – Mijnheer, ik heb een zaak aangaande de wet die met de beschuldiging te maken heeft en ik verlang dat ik raad krijg om erover te spreken. (= met een raadgever te spreken)
• Oxenden – Wat voor zaak aangaande de wet kunt u hebben?
• (…)
• Recorder – Mr. Kidd, weet u wat u bedoelt met zaken aangaande de wet?
• Kidd – Ik weet wat ik bedoel; ik verlang mijn rechtszaak zo lang als ik kan uit te stellen zodat ik mijn bewijs klaar kan hebben.
• (…)
• Kidd – Ik verlang uwe heers gunst; ik verlang dat Dr. Oldish en Mr. Lemmon in mijn zaak gehoord mogen worden.
• Kidd – Ik wil u smeken dat ik mijn papieren voor mijn verweer krijg.
• (…)
• Clerk of Arraignments – William Kidd, u wordt beschuldigd met de naam William Kidd. Bent u schuldig of niet schuldig?
• Kidd – Ik kan niet pleiten over deze beschuldiging, tot mijn Franse passen aan me geleverd zijn.
• (…)
• Kidd – Mijn verweer is ervan afhankelijk.
• Recorder – Mr. Kidd, ik moet u vertellen, als u niet pleit, zult u berecht worden alsof u stom gebleven vent.
• Clerk of Arraignments – Waar kan hij een advocaat voor nodig hebben voor hij gepleit heeft?
• (…)
• Kidd – Ik smeek uwe heers geduld tot ik mijn papieren kan tonen. Ik had een aantal Franse passen die ik moet gebruiken voor mijn verweer.
• Recorder – Dat is geen wetsaangelegenheid. U weet al lange tijd van uw proces en heeft u erop kunnen voorbereiden. Hoe lang geleden heeft u bericht van uw proces gekregen? (have notice of)
• Kidd – Veertien dagen.
• Oxenden – Kunt u de namen noemen van de personen die u voor uw verweer wilt aandragen?
• Kidd – Ik heb erom gevraagd, maar ik kon ze niet krijgen.
• Oxenden – Waar waren zij dan?
• Kidd – Ik bracht ze naar lord Bellamont in New England.
• (…)
• Clerk of Arraignments – William Kidd, houd uw hand op.
• Kidd – Ik smeek uwe heren dat ik een advocaat toegewezen krijg en dat mijn proces opgeschort wordt; ik ben er niet werkelijk op voorbereid.
• (…)
• Oxenden – Mr. Kidd, u bent op redelijke termijn op de hoogte gesteld en u wist dat u voor moest komen en daarom kunt u niet pleiten dat u niet klaar bent.
• Kidd – Als uwe heren toestaan dat deze papieren voorgelezen worden, zal dat mij rechtvaardigen. Ik verlang dat mijn advocaat gehoord wordt.
• Coniers – We staan hem geen advocaat toe.
• Recorder – Er is geen geschil vastgesteld; en daarom kan u geen advocaat toegewezen worden. Mr Kidd, u moet pleiten.
• Kidd – Ik kan niet pleiten tot ik de papieren heb die ik verlangde.
• Lemmon – He behoort zijn papieren overhandigd te krijgen, omdat ze essentieel zijn voor zijn verdediging. Hij heeft geprobeerd ze te krijgen, maar kon ze niet bekomen.
• Coniers – U dient niet te verschijnen voor iemand tot hij gepleit heeft, en tot het hof u als zijn advocaat heeft aangewezen.
• Recorder – Ze zouden alleen maar het proces verdagen.
• (…)
• Kidd – Mijn papieren zijn mij alle afgenomen en ik kan mezelf niet verdedigen zonder ze. Ik verlang dat mijn proces uitgesteld wordt tot ik ze heb.
• Recorder – Het hof is van mening dat ze niet hoeven te wachten op al uw bewijs; het kan zijn dat ze nooit zullen komen. U moet pleiten en dan als u het hof kunt overtuigen dat er een reden is om uw proces uit te stellen, mag u dat.
• Kidd – Mijnheer, ik ken de wet en ik verlang een advocaat.
• (…)
• Clerk of Arraignments – Er is geen reden u tijd te geven; zult u pleiten of niet?
• Coniers – Wees zo goed hem bekend te maken met het gevaar waarin hij verkeert als hij niet pleit. Wat hij ook zegt, het zal tevergeefs zijn tot hij pleit.
• (…)

De onrechtmatigheden

De rechtszaak was een lange reeks van misstanden:

1. Er werd antipropaganda geprint, zodat hij de publieke opinie tegen zich had.
2. Hij kreeg pas een advocaat op de ochtend van het proces, die vervolgens niet spreken mocht. Dat was tegen de regels: na twee jaar wachten op zijn proces, mocht hij maar één keer kort overleggen met zijn advocaten op de ochtend van het proces.
3. Het geld dat gewoonlijk werd gegeven om een advocaat van te betalen kreeg hij pas op de ochtend van het proces, dus veel te laat: de Admiraliteit had 50 pounds toegewezen voor zijn verdediging, maar dat geld raakte verloren tot de nacht van 7 mei en zijn advocaten wilden niet werken zonder van tevoren betaald te worden.
4. Hij kreeg zijn stukken en bewijzen ook pas op die dag.
5. Zijn passen waren ‘spoorloos’: zijn Franse East India Company pas werd niet aan hem teruggegeven, maar verdween voor het proces. Deze pas zou hebben bewezen dat hij een kaper en geen piraat was.
6. Getuigen mochten de rechtbank niet in: Kidd mocht geen getuige in zijn eigen verdediging zijn en zijn bemanning mocht ook niet namens hem getuigen. Tijdens het proces kwamen 35 mensen vanuit het hele land naar het hof om te getuigen hoe Kidd hun leven gered hadden, maar ze mochten de rechtszaal niet eens in.
7. Tegengetuigen waren oudopvarenden die het leven beloofd was: alleen de deserteurs Palmer en Bradinham mochten in het hof spreken, maar zijn advocaat mocht hen niet aan een kruisverhoor onderwerpen.
8. De rechter hield vóór het proces de jury al voor dat er veroordeeld diende te worden.
9. Het proces werd er binnen een paar uur doorgejaagd: na minder dan een half uur kwam de jury al tot de uitspraak schuldig voor Kidd en zes van zijn bemanningsleden, van wie er uiteindelijk maar één opgehangen is.
10. De eerste aanklacht was van moord op William Moore, hoewel dat tegenwoordig zelfverdediging zou zijn.
11. De structuur van het proces was een bewuste gerechtelijke dwaling.

Dit laatste punt moet wat nader uitgelegd worden en is nogal juridisch. Het proces bestond uit zes aparte aanklachten opgesplitst over vier afzonderlijke opeenvolgende rechtszaken voor zes rechters op 8 en 9 mei 1701. Op deze manier ontnam men Kidd zijn wettige verdediging, putte hem uit en gebruikte men een van tevoren bekokstoofde reeks uitspraken die executie moesten garanderen. Er ontstond zo een domino-effect.

De eerste rechtszaak ging over de moord op kanonnier William Moore. Dit gebeurde tijdens een bijna-muiterij. Onder de maritieme wetgeving had een kapitein veel speelruimte om een muiterij te onderdrukken, maar door dit als een op zichzelf staande moord eerst te behandelen, kon het hof Kidd zo bij de jury neerzetten als een bloeddorstige, wetteloze misdadiger voordat de rest ook maar ter sprake kwam. Toen de rechters en de jury hem hiervoor schuldig begonnen, stond hij eigenlijk al klem. Dit brak zijn moraal en ontzenuwde zijn verdediging voor de drie volgende rechtszaken voor piraterij. Dit waren nu nog maar formaliteiten, omdat er nu al een doodstraf boven zijn hoofd hing. De jury was nu immers hevig bevooroordeeld.

Kidds zaak werd gehouden in de Admiralty Sessions in the Od Bailey, geleid door Lord Chief Baron Sir Edward Ward en vijf andere rechters. Zes rechters voor een enkele beschuldigde was hoogst ongebruikelijk en schiep een onoverkomelijke muur van staatsautoriteit.

Door de aanklachten te verdelen over verschillende zaken kon de aanklager strakke controle houden op welk bewijs op tafel kwam. Zijn sterkste bewijs was op dat moment al verdonkeremaand.

Al deze onrechtmatigheden bewijzen dat dit een schijnproces was. Als hij al in één zaak vrijgesproken zou worden, zouden de andere hem wel de das omdoen.

Kidd hing. Kidd weigerde namen te noemen en zo kwamen zijn geheime sponsoren er goed vanaf. Waarom? Kidd zei steeds dat hij wilde zeggen waar de schat verborgen was (in ruil voor vrijheid), maar niemand ging daar op in.

En zijn mannen die met hem gearresteerd waren, behalve Darby Mullins, die met hem opgehangen werd, traden op als kroongetuigen tegen Kidd in ruil voor hun leven. Ze zaten slechts een jaar in de gevangenis. Churchill en How kochten hun cipier om en werden eerder vrijgelaten na een paar maanden. Ze gingen terug naar Amerika en groeven daar hun buit op: Churchills aandeel was 1500 pound, Hows 700.

De executie

Kidds executie vond plaats op de late middag van vrijdag 23 mei. Voor en tijdens de 3 mijl lange processie naar Execution Dock in Wapping dronk hij aanzienlijke hoeveelheden rum. Hij sprak met dubbele tong bij zijn laatste toespraak, waarin hij de schuld legde bij zijn muitende bemanning en Livingston en Bellomont als snoodaards noemde.

Hij werd met drie anderen gehangen, maar Kidds touw brak en hij viel op de grond in de modder van de Theems, waarop hij nogmaals gehangen werd. Nadat de Theems drie keer tijdens vloed over zijn lichaam was gespoeld, werd zijn lichaam geteerd en in een ijzeren kooi gedaan en van een ijzeren galg bij Tilbury Point gehangen.

En de anderen? Robert Culliford, die zich had overgegeven onder de voorwaarden van amnestie en op dezelfde dag terechtstond, werd in 1702 vrijgelaten en verdween toen. Joseph Palmer en Robert Braidnham werden gepardonneerd voor hun getuigenis. Lord Bellomont stierf twee maanden voor Kidd, mogelijk door de stress. De vier geheime investeerders bleven uit de wind. Livingston vestigde zich in Albany en had een succesvolle politieke carrière.

Kidds schat van Gardiner’s Island werd geveild en dat leverde 6472 pound op, waarmee het Hospital for Seamen at Greenwich werd gesticht.

Was er een samenzwering?

Maar waarom dit alles? Iets is er mis. Een onderzoeker (George Zacks) meent met al dit bewijs dat er maar één echte reden kan zijn: het jagen op piraten was een rookgordijn.

De echte opdracht was waarschijnlijk dat hij in New York Avery moest opzoeken (er zijn aanwijzingen dat die daar was toen) en bij Madagaskar stiekem Avery’s schat moest ophalen. Mogelijk had Avery een deal gesloten in ruil voor zijn vrijheid. Want Avery’s schat mocht officieel niet boven water komen, want die kwam ook van een Indisch schip. Er zijn wel aanwijzingen dat dit wel eens dicht bij de waarheid zou kunnen liggen.

• Want waarom anders was Avery uitgesloten van de commissie om opgepakt te worden?
• Waarom die omweg naar New York?
• Waarom de mannen iets beloven wat hij nooit na kon komen zonder bijkomende inkomsten? (Hij had de mannen die in New York gerekruteerd werden, 60% van het prijzengeld beloofd, terwijl in de commissie 25% stond)
• Waarom die geheimzinnigheid? Hij las de scheepsartikelen immers pas voor nadat ze New York verlaten hadden.
• Waarom anders viel hij geen piraten aan?
• Waarom schatte Kidd in zijn brief aan Harley de waarde van zijn schat in ’the Indies’ op 100.000 pond, terwijl we weten dat zijn piratenactiviteiten veel minder voor hem opleverden dan dat?

En er zijn tijdhiaten. Wat deed hij in de tijd in New York? En wat deed hij in het piratenparadijs Madagaskar? Daar stuitte hij op zijn oude vijand, die hem eens zijn schip had afgenomen om piraat te worden. Maar in plaats van hem op te pakken, dronken ze samen. Het stinkt ook een uur in de wind.

En last but not least: waar zijn die schatten? Zijn ze opgehaald? Liggen ze nog begraven?

En: hoe kan het dat een man van wie geen geschreven documenten zijn, voor zo’n missie werd uitgekozen, zo ervaren was en blijkbaar de routes en havens kende? Wat had hij al die jaren tot hij zich in New York vestigde, uitgespookt?

Als we Kidds heen- en terugreis naar de Rode Zee uitpluizen, zien we dat die bijna exact Avery’s reis kopieerde. En als we goed naar Avery’s reis kijken, dan zien we dat hij in december 1695 ook op Johanna was (waar Kidd later ook was). Maar wat deed hij tussen september en december? Had hij werkelijk tien weken nodig voor een reis waar hij 25 dagen over had moeten doen? Had hij die gebruikt om zijn schat ergens te begraven als verzekering?

De researcher denkt dat Kidd een duale missie had. Als rookgordijn moest hij op piraten jagen, maar in feite moest hij Avery’s schat ophalen. Daarom voer hij naar New York. Daarom kon hij de mannen daar zo’n grote prijs aanbieden. Daarom viel hij geen schepen aan. Waarom je leven op het spel zetten als er aan het einde van de regenboog een pot goud ligt? Daarom beweerde Kidd dat zijn schat groter was dan hij kon zijn.

De ontmoeting met Culliford op Madagaskar heeft dan eenvoudig niet plaatsgevonden. Hij gebruikte de tijd om de schat op te halen of althans een deel ervan.

Maar ondertussen had de Engelse regering een oplossing gevonden voor het piratenprobleem: algehele amnestie voor iedereen die zich overgaf. De enige twee die hiervan uitgesloten waren, waren Kidd en Avery.

Dan rest mijzelf alleen nog de vraag waarom niemand van de bemanningsleden doorgeslagen is. Ze hebben dit moeten weten, lijkt me. Waarom hielden ze hun mond? Waarom lapten ze hun kapitein erbij? Zou de regering hen ook niet uit de weg hebben willen ruimen als ze te veel wisten?

Het blijft een mysterieus, avontuurlijk, opwindend verhaal. Alleen niet opwindend voor Kidd, natuurlijk, die jammerlijk opgeofferd werd.

De Kidd-Palmer kaarten

En dan zijn er nog de ‘schatkaarten’, die mogelijk van Captain Kidd waren.

Een verzamelaar van piratenrelieken (Hubert Palmer) vond ze rond 1929 en daarna in geheime compartimenten  van een bureau, zeekist en gereedschapskist, die vermeend eens van Kidd geweest waren.

De twee duidelijkste schatkaarten (van het eiland waar Kidds schat dus zou liggen) zijn verschillend, getekend door duidelijk verschillende mensen, maar wel van hetzelfde eiland. Was er één door Avery getekend om Kidd uit te leggen waar hij de schat vinden kon en één door Kidd na het eiland in kaart gebracht te hebben?

Helaas zijn de kaarten door sceptici lang geleden al verworpen als nep, hoewel velen nog steeds denken dat ze echt zijn. De onderzoeker zegt dat hij de kaarten heeft ontcijferd, daardoor het eiland heeft gevonden, dat geheel overeenkomt met de kaarten, en dat ze dus echt moeten zijn. Beetje kort door de bocht, maar daar komt het wel op neer.

Hij komt met nog veel meer bewijs voor zijn theorie, van hoe de kaarten ontdekt zijn, hoe het onderzoek verlopen is, maar het gaat te ver om dat hier allemaal uit te pluizen. Ik vond het taaie kost.

De samenvatting is dat de omstandigheden van de ontdekking van de zogenaamde Morgan Map en Key Map volgens hem lijken te duiden op echtheid. De onderzoeker gelooft ook de getuigen van toen die verklaarden dat de kaarten zijn onderzocht en getest door het British Museum (hoewel onofficieel) en echt verklaard zijn (althans, stammend uit de 17^e eeuw).

Ik weet het niet. Maar ik weet wel dat ik het graag wil geloven! Het zou een dijk van een spannende serie opleveren als dit ooit verfilmd werd.

De passen zijn boven water

 Kidds schip is een paar jaar geleden gevonden. De ‘verloren’ passen zijn in 1911 na 219 boven water gekomen in de British Public Records Office. Andere bewijzen zijn ook opgedoken. Misschien was Kidd wel (deels) onschuldig… Terwijl echte piratenkapiteins gewoon vrijkwamen.

Ik had een flink aantal bronnen, maar helaas bestaan die websites niet meer. Wie meer wil weten zou kunnen zoeken naar Graham Harris – Treasure and Intrigue: The Legacy of Captain Kidd – 2002 of de onderzoeken van Paul Hawkins.