Ik heb in eigen beheer twee prequels en een sequel laten drukken over het leven van Damien Kingston, aansluitend bij de door de uitgever uitgebrachte en recent voltooide serie over zijn leven tijdens de Burgeroorlog.
Sindsdien denk ik in toenemende mate over iets, wat me zorgen baart, als privépersoon, als burger, maar ook als schrijfster. Natuurlijk ben ik totaal onbekend en vang ik als niet-hoge boom dus ook geen wind, maar je weet nooit hoe iets loopt. En waar ik me in dit opzicht toch wel zorgen over maak, is de ‘cancel culture’, en dan met name wat dit met het vrije woord doet.
Wat is cancel culture?
Voor wie de term niet kent, even een korte uitleg. Cancel culture is het, grotendeels via social media, oproepen tot een algehele boycot van lieden die, in de mening van de gekwetste en tot die boycot oproepende persoon, een onwelgevallige mening hebben. Die boycot en het online shaming leiden er, op dit moment voornamelijk nog in de USA, toe dat mensen zonder meer worden ontslagen, omdat werkgevers het zich niet kunnen permitteren die beschadigde werknemers in dienst te houden, omdat hun eigen bedrijf daar ook onder zou lijden.
Die cancel culture gaat vaak gepaard met ernstige bedreigingen en soms ook met fysiek geweld. Sinds de Black Lives Matter-protesten heeft het een schrikbarende en tot in het belachelijke doorgetrokken vlucht genomen. De aflevering The German van de satirische komedie Fawlty Towers werd tijdelijk door de BBC van tv gehaald vanwege ‘racistisch taalgebruik’. Johan Derksen werd geslachtofferd na een slechte grap over Akwasi en Zwarte Piet. Activisten riepen op tot een boycot, op voorhand al, voordat sprekers of opzet bekend waren, van een racismedebat op tv, omdat gespreksleider Jort Kelder ’te wit en te geprivilegieerd’ was. Als blanke, hetero-man van middelbare leeftijd sta je sowieso al in het verdomboekje. En de werken van een schilder uit de 18e eeuw worden niet langer in musea getoond, omdat de man slaven had.
Er is een lange lijst aan, vaak absurdistische, voorbeelden, die ik hier niet wil herhalen, omdat ik er verdrietig van word. Maar mensen wordt de mond gesnoerd en uit angst voor hun carrière gaan velen, voor de media, door de (slappe) knieën.
En media en bedrijven zijn vaak zo bang voor de storm aan kritiek, dat ze doorslaan in hun poging om maar vooral geen aanstoot te geven. Zo was de historische, blanke koningin Charlotte in de serie Bridgerton ineens zwart, want er is de laatste tijd veel kritiek op series of films die ’te wit’ zijn. Dat is een prima argument, maar gaat naar mijn mening niet op voor historisch materiaal. Stel dat we het zouden omdraaien en dat we bij 12 Years a Slave een deel van de slaven wit zouden maken, omdat de film anders ’te zwart’ zou zijn…
En om dan meteen maar mijn nek op het hakblok te leggen: kijk eens naar de reclames op televisie de laatste tijd. Bijna geen enkele opdrachtgever of reclamemaker durft zijn handen nog te branden aan een compleet blank gezin en dus zijn alle echtparen tegenwoordig gemengd. Prima hoor, op zich geen problemen mee, maar het is geheel doorgeslagen en nu lijkt het wel alsof het fout is als een blanke man en een blanke vrouw trouwen en dan blanke kinderen hebben (of een zwarte man met een zwarte vrouw, want dat zie je dus ook bijna niet meer).
Deze cancel culture beperkt zich niet alleen tot ras. Ook mensen met meningen of uitingen over geloof, cultuur, milieu en geslacht worden door fanatieke beroeps-gekwetsten onder de loep genomen, uitgeplozen en vervolgens aan de schandpaal genageld.
Zo werd een klimaatkritisch programma van Marianne Zwagerman gecanceld. Critici over het coronabeleid worden automatisch weggezet als wappies, ongeacht of ze genuanceerd denken of niet. Je hoeft maar even met je mening buiten de gangbare pot te pissen of je krijgt al snel een stempel op je voorhoofd dat eindigt op -ist.
Culturele toe-eigening
Cultural appropriation of culturele toe-eigening wordt het genoemd, wanneer iemand dus iets doet, schrijft, kookt (!) of aantrekt wat niet bij zijn of haar eigen cultuur hoort. Wederom zijn er voorbeelden te over, zoals het meisje die naar haar prom een Chinese jurk aantrok, de carnavalganger die een Indianentooi opzet, de blanke foodtruck uitbaatster die Mexicaanse gerechten serveerde, of, om bij literatuur te blijven, de schrijfster Amélie Wen Zhao van de fantasy roman Blood Heir, die kritiek kreeg, omdat ze niet het recht heeft over andere culturen te schrijven, waarop de uitgever de roman nog voor publicatie terugtrok. Haar boek gaat over een slavenmeisje en slavernij wordt tegenwoordig voornamelijk gezien als een Afro-Amerikaanse ‘ervaring’ en dus privilege om daar over te mogen schrijven of een mening over te mogen hebben.
Het sijpelt ook gevaarlijk door in het onderwijs. Een saillant voorbeeld zien we bij de University of Southern California, die recent een professor in bedrijfseconomie en communicatie op non-actief stelde. Wat was zijn misdaad? Hij had gedoceerd over zogenaamde ‘opvulwoorden’ tijdens denkpauzes bij het spreken. Hij gaf een voorbeeld in het Chinees (‘nei ge’) en toen ging het mis. Een groep zwarte studenten wilde hier het woord nigger in horen, voelde zich gekwetst en schreef vervolgens een anonieme (!) klaagbrief, waarna de universiteit diep door het stof ging.
Geslacht of gender is ook zo’n dingetje tegenwoordig. Alles moet inclusief zijn en dus kun je bijna geen woord meer zeggen – of schrijven – zonder dat het tot ophef leidt. In Amerika werd op een universiteit het beroemde toneelstuk Vagina Monologen ingetrokken, omdat het exclusief was, want het kon potentieel mensen-met-penis-die-zich-als-vrouw-identificeren tegen het hoofd stoten.
Een voorbeeld hiervan is het kanaal Disney+, dat veel klassiekers niet langer wil uitzenden vanwege rolbevestigende stereotypering. Peter Pan en Dumbo zijn als gevolg van een doorgeslagen weldenken in de prullenbak verdwenen. Bovendien bevatten ze blijkbaar ook nog eens racistische kenmerken (de Roodhuiden in Peter Pan en de zwarte kraaien in Dumbo zijn de boosdoeners).
Looney Tunes-figuren Lola Bunny en Pepé Le Pew zijn uit de film Space Jam film: A New Legacy geknipt. Speedy Gonzales is ineens beledigend voor Mexicanen. Mr Potato Head (uit Toy Story) mag geen meneer meer zijn. Thomas the Tank Engine heeft ook blijkbaar te veel testosteron.
Daarnaast werden door Disney+ ook nog andere films verwijderd: The Aristocats (karikatuur van Oost-Aziatische volkeren) en Swiss Family Robinson (de piraten geven Aziatische en Midden-Oosterse beschavingen racistisch weer).
En dan hebben we het nog niet eens over #MeToo gehad, wat in den beginne ook een juiste verontwaardiging was, maar inmiddels ook weer in de exces-modus geschoten is. Zo was er kort geleden ineens een activiste die het openhouden van een deur voor een vrouw een patriarchaal en koloniaal onwenselijk relict vond. En activisten vinden dat de prins Sneeuwwitje in het sprookje niet meer wakker mag kussen, omdat de prinses hier immers geen expliciete toestemming voor gegeven heeft. Dat zou kinderen aanzetten tot denkbeelden dat seksueel overschrijdend gedrag in orde is.
Kramp van zelfopgelegd welbevinden
Deze kramp van zelfopgelegd welbevinden vanwege morele superioriteit geldt overigens ook voor de woke cultuur, die door sommigen ook misbruikt of fout geïnterpreteerd wordt en steeds vaker in de hoek van onwenselijke politieke correctheid terechtkomt.
En wat moet je met zo’n absurd bericht dat de Universiteit van Hull de spelling van studenten niet meer gaat corrigeren, omdat ‘goed taalgebruik kan worden gezien als wit, mannelijk en elitair’? Dat ‘wit’ al een tijdje een vies woord is, wist ik, dat witte mannen bij voorbaat verdacht zijn ook, maar nu is ‘elitair’ (wat dit dan ook is) ook ineens verkeerd? Moet ik hier elitair lezen als ‘goed opgeleid’? Of als ‘behorend tot de heersende klasse’? Als we dat gaan demoniseren, dan kunnen we net zo goed een paar eeuwen terug in de tijd en de guillotine weer oprichten voor elke politicus, industrieel, CEO en miljonair. ‘Wit (blank is ook ineens een vies woord) privilege’ is ook zo’n parapluterm waarmee je van alles en nog wat ongefundeerd kunt demoniseren.
De vrije meningsuiting staat gevaarlijk onder druk. In Amerika is het al volop aan gang – een korte Google-zoektocht levert schrikbarende voorbeelden – en Europa is ook spoedig aan de beurt. Het is hier al en ik vrees echt dat het niet lang duurt voor het vaste grond onder de voeten heeft en ook zo machtig is geworden, voornamelijk met dank aan social media. Nu al zie je dat posts met bijvoorbeeld kritiek op BLM geblockt worden.
Elk land kent zijn eigen worsteling. In Zweden mag de vader van Pippi Langkous geen negerkoning meer heten en in Nederland doet het Rijksmuseum de term Gouden Eeuw in de ban. Ik vind dat deze overdrive-modus in het schoonpoetsen van geschiedenis en literatuur afbreuk doet aan de gerechtvaardigde en noodzakelijke discussie over discriminatie, dat het de hele zaak geen goed doet en mensen vervreemdt van het thema, met alle gevolgen van dien. Bovendien slaat het fanatieke, blinde militantisme dat sommigen in deze strijd bezigen, elke vorm van discussie dood. En dan heb je dictatuur.
Ik denk hier vaak over na en af en toe bekruipt me het gevoel van ‘wat als zo’n type één van mijn boeken onder handen krijgt’? Hij of zij (of het) hoeft het niet eens gelezen te hebben, een samenvatting of een vermoeden is al voldoende, zoals bij mevrouw Zhao. Nogmaals, ik ben een ‘kleine vis’, maar er hoeft er maar één te zijn… En als de uitgever en de bibliotheek dan hun handen van me aftrekken, heb ik een probleem. En met mij de lezers en het vrije woord.
Boeken vol “aanstootgevend” materiaal
En mijn boeken zitten vol met aanstootgevend materiaal, althans, als je het zo wilt zien. Allereerst schrijf ik over andere culturen dan de Nederlandse. De boeken over Damien Kingston gaan ook nog eens, zijdelings, over slavernij, en dat is al helemaal een ‘no go’, want volgens activisten en critici mag je daar alleen over schrijven als je zwart bent. Dus ik maak me schuldig aan culturele toe-eigening.
Mijn boeken spelen zich af in een andere periode en ik probeer ze zo historisch correct mogelijk te schrijven. Dat betekent automatisch dat de personages een in die tijd gangbare manier van denken hebben, dat bepaalde opvattingen toen als fout (of goed) bestempeld werden, dat ze een bepaald woordgebruik bezigden. Dus een slaveneigenaar noemde zijn slaven nikkers. Dat woord mag tegenwoordig niet meer, maar het zou echt belachelijk zijn als ik iemand uit Georgia in 1858 ineens over zijn slaven zou laten praten als ‘mijn gekleurde medemens’. In vroeger eeuwen was homofilie strafbaar. In die tijd mocht een man zijn vrouw slaan, nee, hij werd zelfs geacht haar te disciplineren. Het stond nota bene in de wet!
Dus om nu niet de woede van deze cancel culture aanwakkeraars op mijn hals te halen, zou ik dat allemaal uit mijn boeken moeten halen. Nou, dan blijft er bar weinig over, om van historische correctheid nog maar te zwijgen.
En ik zou er ook weer dingen aan toe moeten voegen. Mijn hoofdpersonen zijn hetero of doen in ieder geval of ze hetero zijn, omdat dit toen was hoe je je te gedragen had. Iedereen zat toen helaas aan zijn rolpatroon vast. Mijn hoofdpersonen proberen zich er dikwijls aan te onttrekken, met alle gevolgen van dien. Want zo zat de wereld toen in elkaar. Maar om mijn schrijfsels inclusief te maken, zou ik toch echt verplicht af en toe een hoofdpersonage homoseksueel of transgender of zoiets moeten maken.
#MeToo kan me ook door de gehaktmolen halen vanwege het geweld tegen vrouwen. Het doet er niet toe dat ik het niet goedpraat, het maakt geen moer uit dat ik laat zien hoe de vrouwen hier onder lijden: je beschrijft het en dus zit je fout, want inherent verheerlijk je het toch, zo vinden de activisten.
Mijn schrijfsels zijn niet politiek correct
Mijn schrijfsels zijn niet politiek correct. Ik schrijf geen maatschappelijk bewogen boeken. Ik schrijf historische romans. En dan heb je te maken met een cultuur en een politiek spectrum die nu niet meer door de beugel kunnen. Ik geef er geen waardeoordeel aan, ik beschrijf slechts in welk raamwerk van cultureel en politiek denken de hoofdpersonen hun avonturen beleven en hoe dat hun doen en laten beïnvloedt.
Binnenkort wil ik eens proberen of ik fantasy kan schrijven. Lekker veilig, zou je denken. Nou nee… Google maar eens… Ook fantasy schrijvers worden op dit moment aangevallen. Je verzonnen beschaving hoeft maar een klein beetje op een bestaande cultuur te lijken en ‘belediging’ ligt op de loer.
Ben benieuwd wanneer ik gecanceld word…
I have self-published two prequels and a sequel about the life of Damien Kingston, complementen recently completed series about his life during the Civil War, which was released by my publisher.
Since then, I have been thinking more and more about something that worries me, as a private person, as a citizen, but also as a writer. Of course I’m totally unknown and as a non-tall tree I don’t catch any wind, I’m not big, so I don’t fall hard, but you never know how things will turn out. And what worries me in this respect is the ‘cancel culture’, and in particular what it does to free speech.
What is cancel culture?
For those who don’t know the term, here is a brief explanation. Cancel culture is the calling, largely via social media, for a general boycott of people who, in the opinion of the person who feels hurt and who calls for that boycott, have an unwelcome opinion. This boycott and online shaming are leading, at the moment mainly in the USA, to people being fired outright, because employers cannot afford to keep those damaged employees employed, because their own company would also suffer as a result.
This cancel culture is often accompanied by serious threats and sometimes also physical violence. Since the Black Lives Matter protests, it has taken off in a frightening and ridiculous way. The episode The German of the satirical comedy Fawlty Towers was temporarily removed from TV by the BBC due to ‘racist language’. Johan Derksen was sacrificed after a bad joke about Akwasi and Zwarte Piet. Activists called for a boycott of a racism debate on TV, even before speakers or intent were known, because moderator Jort Kelder was ’too white and too privileged’. As a white, straight, middle-aged man, you’re already damned just by being alive. And the works of an 18th-century painter are no longer displayed in museums, because the man had slaves.
There is a long list of, often absurdist, examples, which I do not want to repeat here, because it makes me sad. But people are silenced and out of fear for their careers, many, in front of the media, go down on their (weak) knees.
And media and companies are often so afraid of the storm of criticism that they go too far in their attempt not to cause offense. For example, the historical, white Queen Charlotte in the series Bridgerton was suddenly black, because there has been a lot of criticism lately about series or films that are ’too white’. That’s a fine argument, but in my opinion it doesn’t apply to historical material. Suppose we were to turn it around and make some of the slaves white in 12 Years a Slave, because otherwise the film would be ’too black’…
And to put my neck on the chopping block right away: look at the commercials on television lately. Hardly any client or advertiser dares to burn his fingers on a completely white family anymore and so all married couples are mixed these days. Fine, no problems with that in itself, but it has gone completely too far and now it seems like it is wrong when a white man and a white woman marry and then have white children (or a black man with a black woman, because you hardly see that anymore either).
This cancel culture isn’t just limited to race. People with opinions or expressions about religion, culture, environment and gender are also scrutinized, unraveled and then pilloried by fanatical people who make feeling hurt their profession.
For example, a climate-critical program by Marianne Zwagerman was canceled. Critics of the corona policy are automatically dismissed as ‘wappies’ (weirdoes, woo-woos), regardless of whether they think in nuances or not. You only have to momentarily colour outside the usual lines in your opinion or you will soon get a brand on your forehead that ends in -ist.
Cultural appropriation
It is called cultural appropriation when someone does, writes, cooks (!) or attracts something that does not belong to his or her own culture. Again, there are plenty of examples, such as the girl who put on a Chinese dress for her prom, the carnival-goer who puts on an Indian headdress, the white food truck manager who served Mexican dishes, or, to stay with literature, the writer Amélie Wen Zhao of the fantasy novel Blood Heir, who was criticized for not having the right to write about other cultures. whereupon the publisher withdrew the novel even before publication. Her book is about a slave girl and slavery is nowadays mainly seen as an African-American ‘experience’ and therefore a privilege to be able to write about it or to have an opinion about it.
It also slithers dangerously into education. A salient example can be seen at the University of Southern California, which recently suspended a professor of business economics and communication. What was his crime? He had lectured on so-called ‘filler words’ during pauses for thought when speaking. He gave an example in Chinese (‘nei ge’) and then things went wrong. A group of black students wanted to hear the word nigger in this, felt hurt and then wrote an anonymous (!) letter of complaint, after which the university kowtowed (can I still use this from Chinese derived word?).
Gender is also such a high-profile thing these days. Everything has to be inclusive and so you can hardly say – or write – a word without it leading to a fuss. In America, the famous play Vagina Monologues was withdrawn from a university because it was exclusive, because it could potentially offend people-with-penises-who-identify-as-women.
An example of this is the Disney+ channel, which no longer wants to air many classics due to role-affirming stereotyping. Peter Pan and Dumbo have disappeared into the bin as a result of a right-thinking gone overboard. On top of that, they apparently also contain racist characteristics (the Redskins in Peter Pan and the black crows in Dumbo are the culprits).
Looney Tunes characters Lola Bunny and Pepé Le Pew have been cut from the movie Space Jam movie: A New Legacy. Speedy Gonzales is suddenly offensive to Mexicans. Mr. Potato Head (from Toy Story) is no longer allowed to be a gentleman. Thomas the Tank Engine also apparently has too much testosterone.
In addition, other films were also removed by Disney+: The Aristocats (caricature of East Asian peoples) and Swiss Family Robinson (the pirates depict Asian and Middle Eastern civilizations in a racial way).
And then we haven’t even talked about #MeToo, which was also a correct indignation in the beginning, but has now also swung into excess mode. Recently, for example, there was suddenly an activist who thought that holding a door open for a woman was a patriarchal and colonial undesirable relic. And activists believe that the prince should no longer kiss Snow White awake in the fairy tale, because the princess has not given explicit permission for this. That would encourage children to think that sexually transgressive behavior is okay.
Cramp of self-imposed well-being
This cramp of self-imposed well-being due to moral superiority also applies to woke culture, which is also abused or misinterpreted by some and increasingly ends up in the corner of undesirable political correctness.
And what are we supposed to do with such an absurd message that the University of Hull is no longer going to correct the spelling of students, because ‘good language can be seen as white, male and elitist’? I knew that ‘white’ has been a dirty word for a while, that white men are suspect from the outset, but now ‘elitist’ (whatever this is) is suddenly also wrong? Should I read elitist here as ‘well-educated’? Or as ‘belonging to the ruling class’? If we’re going to demonize that, then we might as well go back a few centuries and re-erect the guillotine for every politician, industrialist, CEO, and millionaire. ‘White (white is also suddenly a dirty word) privilege’ is another umbrella term with which you can demonize anything and everything without foundation.
Freedom of expression is under dangerous pressure. It is already in full swing in America – a short Google search yields frightening examples – and Europe will soon be next. It’s already here and I’m really afraid it won’t be long before it has found solid ground and has become equally powerful, mainly thanks to social media. You can already see that posts with criticism of BLM, for example, are blocked.
Every country has its own struggle. In Sweden, Pippi Longstocking’s father is no longer allowed to be called the Negro king, and in the Netherlands the Rijksmuseum bans the term Golden Age. I think that this overdrive mode in cleaning up history and literature detracts from the justified and necessary discussion about discrimination, that it does not any good at all and alienates people from the theme, with all the consequences that entails. Moreover, the fanatical, blind militancy that some people are using in this struggle kills any form of discussion. And then you have dictatorship.
I often think about this and every now and then I get the feeling of ‘what if such a type gets one of my books in hand’? He or she (or it) doesn’t even need to have read it, a summary or a conjecture is enough, as with Mrs. Zhao. Again, I’m a ‘small fish’, but it only takes one… And then when the publisher and the library take their hands off me, I have a problem. And with me the readers and free speech.
Books full of “offensive” content
And my books are full of offensive content, at least, if you want to look at it that way. First of all, I write about cultures other than the Dutch. The books about Damien Kingston are also, indirectly, about slavery, and that is a ‘no go’, because according to activists and critics you can only write about it if you are black. So I’m guilty of cultural appropriation.
My books are set in a different period and I try to write them as historically accurate as possible. This automatically means that the characters have a way of thinking that was common at the time, that certain views were labeled as wrong (or right) at the time, that they used a certain idiom. So a slave owner called his slaves niggers. That word is no longer allowed today, but it would be really ridiculous if I suddenly had someone from Georgia in 1858 talk about his slaves as ‘my colored fellow man’. In earlier centuries, homophily was punishable. In those days, a man was allowed to beat his wife, no, he was even expected to discipline her. It was even a law!
So in order not to incur the wrath of these cancel culture instigators, I would have to get all that from my books. Well, that leaves very little, not to mention historical accuracy.
And I would have to add things to it as well. My main characters are straight or at least pretend to be straight, because this was how you had to behave back then. Unfortunately, everyone was stuck with their role pattern at the time. My main characters often try to evade it, with all the consequences that entails. Because that’s how the world worked back then. But in order to make my writing inclusive, I would really have to make a main character gay or transgender or something like that every now and then.
#MeToo can also put me through the meat grinder because of the violence against women. It doesn’t matter that I don’t condone it, it doesn’t matter that I show how the women suffer from this: you describe it and so you are wrong, because inherently you glorify it anyway, according to the activists.
My writings are not politically correct
My writings are not politically correct. I don’t write socially engaged books. I write historical novels. And then you have to deal with a culture and a political spectrum that is no longer acceptable. I don’t make a value judgement about it, I just describe the framework of cultural and political thinking in which the main characters experience their adventures and how that influences their actions.
Soon I want to try to write fantasy. Nice and safe, you might think. Well no… Just Google it… Fantasy writers are also under attack at the moment. Your made-up civilization only needs to look a little bit like an existing culture and ‘insult’ is lurking.
I wonder when I’ll be canceled…
Comments (0)